اصل شعر را بر الهام می دانیم که به عنوان طبع ، قریحه ، یا هرچیز دیگر نزد همه کس وجود ندارد . 

همه نمی توانند به زیبائی مقصود خود را بیان کنند : پس اصل بر بیان زیبا است ، بر زبانِ زیبا است ؛ و همین که از « شاعر » و احساس وی خارج شدیم به بحث بیان و « زبان » می رسیم .

شاعر خلق الساعه نیست ؛ عضوی از جامعه است ، عضوی از یک فرهنگ است ، عضوی از جغرافیائی است که به زبانی خاص - و فرهنگی خاص از جامعه ای خاص می سراید و با سایر شاعران جهان تفاوت می یابد : 

شاعر ملٌی

اکثر قریب به اتفاق شاعران مشرق زمین از هویت خود بی اطلاع اند و بنابر این ، متاسفانه ، در بخش شاعران غریزی قرار ی گیرند : نا آگاهانه ... همه فردوسی و حافظ و به خصوص سعدی  نمی شوند که موقعیت جغرافیائی - اجتماعی و فرهنگی خود را می شناختند (1) .

اگر در علوم جغرافیائی اصل بر حدود و ثغور جغرافیائی چون « فلات ایران » در علوم مذهبی اصل بر حدود و ثغور مذهب شیعه ، که بخشی از آذربایجان و عراق را هم در بر می گیرد ، و... است در سخن و شعر اصل بر حدود و ثغور زبان و ادبیات است که مثلا" نیمه غربی  افغانستان را نیز در بر میگیرد :

جغرافیای شعر فارسی

جغرافیای شهر فارسی که ما در آن قرار گرفته ایم با جغرافیای  شعر ایرانی یکی نیست . چرا که ایران همیشه در حدود و ثغور کنونی و رسمیٌت زبان فارسی نبوده است ؛ و زبان های دیگری ( یا نیمه زبان ، لهجه ) را هم شامل می شده است و شامل می شود ؛ از جمله :

- پشتو

- لری

- تبری و گیلکی

- کردی

- آذری

- زرتشتی

- تاتی

- بلوچی

و.... (2)

و باز این سؤال مطرح می شود که هرکدام از چه زمانی ؟ :

شعر فارسی هزار و دویست - هزار و سیصد ساله است ؛ امٌا شعر ایرانی ، اگر بیابیم ، شاید چند و چندین هزار ساله ... :

تاریخ شعر فارسی

به جای آنکه از فلسفه ی شعر و آنگاه از ساختار و تحول شعر شروع کنیم به عنوان در آمدی سهل و ساده از ادوات استفهامی کمک می گیریم :

- موضوع : چه ؟ ( که قاعدتا" در عنوان شعر منعکس می شود )

- مکان : کجا ؟ ( جغرافیا ، حدود و ثغور و یا محل سرایش ؛ که معمولا" سبک شعر از آن متاثر است )

- زمان : کِی ؟ ( تاریخ و تحول )

- فلسفه : چرا ؟ ( هدف از سرایش ؟ منظور ؟ : محتوا و پیام )

- ساختار : چگونه ؟ ( شکل ، قالب )

- کمٌیت : چقدر ؟ و....

- کیفیت و...

که این شاخصه ها یا مشخصات « هویت » یا به زبانی ساده تر شناسنامه هر شعر فارسی و طبیعتا" هر شاعر فارسی زبان ( و غیر آن ) را تشکیل می دهند . 

(1) سعدی به زبان امروزی یک واعظ - حجت الاسلام بود و فراتر از آن حافظ به زبان و معادل کنونیِ خود ، یک آیت الله ، مجتهد و دارای فتوا محسوب می شد ! ....

(2) برخی از این موضوع استفاده کرده در مقابل فلان انجمن شعر پارسی ، انجمن هائی با توجٌه خاص به شعر کردی و لری و ... به وجود آورده اند که ... 



نظرات

علیرضا صاحب هنر

یکشنبه ۰۸ اسفند ۹۵ - ۰۰:۴۸

درود بر شما.

مستفیض شدم استاد عزیز.

حق نگهدارتان باد.

پاسخ دادن

محمدرضا جعفری

یکشنبه ۰۸ اسفند ۹۵ - ۰۱:۵۳

درود استاد /عالی ست/ و آموختم/........

پاسخ دادن

طارق خراسانی

یکشنبه ۰۸ اسفند ۹۵ - ۰۹:۳۴

سلام و درود بر عزیز جانم

جناب حضرت استاد آیت اللهی

سخن را این چنین آغاز کردن:

اصل شعر را بر الهام می دانیم که به عنوان طبع ، قریحه ، یا هرچیز دیگر نزد همه کس وجود ندارد . 

نشانگرآن است،  نویسنده  صاحبنظر و  اهل دل بوده و دارای تجربیات فراوان علمی و معنوی ست.

برای بنده این مهم بارها اتفاق افتاده است که گاهی اوقات فقط کاتب بوده ام...

در سرایش مثنوی عشق اتفاقات عجیبی رخ داد به عنوان مثال مهمان داشتیم و بنده هم در کنار مهمان  عزیزمان نشسته بودم  که ناگهان شعر آمد به سرعت خودم را به لپ تاپ رساندم و زمانیکه همسرم مرا صدا کرد حدود 150 بیت تایپ کرده بودم (می آمد و می نوشتم) شاید کسی باور نکند و یا باورش سخت باشد در عرض ده دقیقه 150 بیت تحریر شد.

از این اتفاقات برای شاعران عزیز ما و خود حضرتعالی زیاد رخ داده است و همین امر باعث می شود که لسان الغیب بفرماید:

بارها گفته‌ام و بار دگر می‌گویم

که من دلشده این ره نه به خود می‌پویم

در پس آینه طوطی صفتم داشته‌اند

آن چه استاد ازل گفت بگو می‌گویم

من اگر خارم و گر گل چمن آرایی هست

که از آن دست که او می‌کشدم می‌رویم

دوستان عیب من بی‌دل حیران مکنید

گوهری دارم و صاحب نظری می‌جویم

 

 مقاله ی حضرتعالی اگر چه کوتاه است اما دنیایی در خود مطلب دارد و این نشانه ی دانش و فرهیختگی آن استاد گرانقدر می باشد.

دوبار این پست را خوانده ام و باز باید بیایم و بخوانم .

 

در پناه خدا شاد زیwink

پاسخ دادن

محمدجوادمنوچهری

یکشنبه ۰۸ اسفند ۹۵ - ۱۷:۳۴

عرض ادب و احترام مستفیض شدم

پاسخ دادن

جلال پورسلیمانی

یکشنبه ۰۸ اسفند ۹۵ - ۲۲:۱۲

بسیار عالی و از محضر دو استاد بزرگوار جناب آیت الهی و جناب خراسانی کمال استفاده نسیب حقیر گردید.پایدار باشید انشالله

پاسخ دادن

قاسم پیرنظر

پنجشنبه ۱۲ اسفند ۹۵ - ۱۷:۱۶

سلام ودرود استاد گرانمهرم جناب آیت اللهی عزیز

در محضر حضرتتان می آموزم

 

 

 

 

 

پاسخ دادن

طلعت خیاط پیشه

یکشنبه ۱۵ اسفند ۹۵ - ۱۹:۴۶

استاد ارجمند جناب دکتر آیت اللهی

با سلام و درود بر شما و چرخش قلمتان، خدا شکر که حضور دارید و مثل خورشیدی درخشان بر اهالی شعر پاک می تابید.

و می آموزید.سپاسگزار وقتیکه می گذارید هستم.حق یارتان

mail

پاسخ دادن

حاصل ۴+۵ ؟